HIỂU ĐÚNG VỀ CHUYỂN ĐỔI SỐ Ở XÃ TRONG GIAI ĐOẠN MỚI
Không xa lạ, không khó hiểu – bắt đầu từ những việc rất gần với mỗi người dân
Nhắc đến “chuyển đổi số”, nhiều người thường nghĩ ngay đến những điều lớn lao như máy móc hiện đại, phần mềm phức tạp, trí tuệ nhân tạo hay các hệ thống công nghệ cao. Nhưng thực ra, chuyển đổi số ở cấp xã bắt đầu từ những việc rất gần gũi trong đời sống hằng ngày của mỗi người dân.
Đó là khi bà con biết dùng điện thoại thông minh để tra cứu thông tin chính thống của xã.
Đó là khi người dân biết nộp hồ sơ trực tuyến thay vì phải đi lại nhiều lần.
Đó là khi cán bộ xã xử lý công việc trên môi trường điện tử để công việc rõ người, rõ việc, rõ thời hạn.
Đó cũng là khi mỗi gia đình biết cảnh giác với tin giả, cuộc gọi lừa đảo, đường link lạ trên mạng.
Nói một cách dễ hiểu, chuyển đổi số không phải là thay con người bằng máy móc, mà là sử dụng công nghệ để công việc thuận tiện hơn, minh bạch hơn, nhanh hơn và phục vụ người dân tốt hơn.
1. Chuyển đổi số không phải chuyện xa vời
Trước đây, khi cần làm một số thủ tục hành chính, người dân thường phải chuẩn bị giấy tờ, đến trực tiếp trụ sở xã, chờ đến lượt, hỏi cán bộ hướng dẫn, có khi thiếu hồ sơ lại phải quay về bổ sung. Việc đi lại nhiều lần vừa mất thời gian, vừa ảnh hưởng đến công việc, nhất là đối với bà con ở xa trung tâm xã hoặc người lớn tuổi.
Hiện nay, với việc đẩy mạnh chuyển đổi số, nhiều thông tin và thủ tục đã từng bước được đưa lên môi trường trực tuyến. Người dân có thể tìm hiểu trước thành phần hồ sơ, quy trình thực hiện, thời hạn giải quyết; một số thủ tục có thể thực hiện trực tuyến hoặc được hỗ trợ thực hiện trực tuyến tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã.
Như vậy, chuyển đổi số không phải là điều gì quá xa lạ. Đó chính là quá trình đưa công nghệ vào những công việc quen thuộc để giảm bớt phiền hà, tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả phục vụ.
2. Với người dân, chuyển đổi số thể hiện qua những việc cụ thể nào?
Chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân thấy được lợi ích trong cuộc sống hằng ngày. Ở cấp xã, bà con có thể tiếp cận chuyển đổi số qua nhiều việc cụ thể.
Trước hết là tiếp cận thông tin chính thống nhanh hơn. Thay vì nghe truyền miệng hoặc đọc những thông tin chưa rõ nguồn trên mạng xã hội, người dân có thể theo dõi các kênh thông tin chính thức của xã, thôn, buôn, công an xã, các đoàn thể để nắm bắt kịp thời chủ trương, chính sách, lịch tiếp dân, thông báo tuyển sinh, tiêm chủng, an sinh xã hội, thủ tục hành chính và các nội dung quan trọng khác.
Thứ hai là thực hiện thủ tục hành chính thuận tiện hơn. Khi biết tra cứu thông tin, chuẩn bị hồ sơ đúng từ đầu, người dân sẽ giảm được tình trạng thiếu giấy tờ, phải đi lại nhiều lần. Đối với những thủ tục có thể thực hiện trực tuyến, bà con có thể được cán bộ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã hoặc Tổ công nghệ số cộng đồng hướng dẫn từng bước để làm quen.
Thứ ba là thanh toán, giao dịch an toàn và tiện lợi hơn. Việc sử dụng tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt nếu được thực hiện đúng cách sẽ giúp người dân thuận tiện hơn trong một số giao dịch, đồng thời từng bước hình thành thói quen văn minh, hiện đại.
Thứ tư là biết bảo vệ bản thân trên môi trường mạng. Chuyển đổi số không chỉ là biết sử dụng công nghệ mà còn phải biết sử dụng an toàn. Người dân cần ghi nhớ: không cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin tài khoản, hình ảnh căn cước công dân cho người lạ; không bấm vào đường link không rõ nguồn gốc; không chuyển tiền theo yêu cầu của người lạ qua điện thoại, tin nhắn hoặc mạng xã hội.
3. Với chính quyền xã, chuyển đổi số là để phục vụ dân tốt hơn
Đối với chính quyền cấp xã, chuyển đổi số không chỉ là trang bị máy tính, phần mềm hay đường truyền Internet. Quan trọng hơn, đó là thay đổi cách quản lý và xử lý công việc theo hướng khoa học, công khai, minh bạch và có trách nhiệm hơn.
Khi công việc được quản lý trên môi trường số, từng nhiệm vụ có thể được xác định rõ: ai phụ trách, thời hạn hoàn thành khi nào, tiến độ ra sao, kết quả thế nào. Điều này giúp hạn chế tình trạng bỏ sót việc, chậm việc, thất lạc hồ sơ hoặc xử lý không đồng bộ giữa các bộ phận.
Chuyển đổi số cũng giúp cán bộ, công chức xã từng bước nâng cao kỹ năng làm việc trong môi trường điện tử; tăng cường phối hợp giữa Văn phòng HĐND và UBND, Phòng Văn hóa - Xã hội, Phòng Kinh tế, Trung tâm Phục vụ hành chính công và các đơn vị liên quan. Mục tiêu cuối cùng không phải là “làm cho có công nghệ”, mà là để phục vụ người dân nhanh hơn, rõ hơn, thuận tiện hơn.
4. Ai cũng có thể tham gia chuyển đổi số
Chuyển đổi số không phải là việc riêng của cán bộ công nghệ thông tin, cũng không phải chỉ dành cho người trẻ. Mỗi người dân đều có thể tham gia bằng những việc phù hợp với mình.
Người trẻ có thể hướng dẫn ông bà, cha mẹ sử dụng điện thoại thông minh, nhận diện tin giả, tra cứu thông tin chính thống, thực hiện một số thao tác cơ bản trên dịch vụ công trực tuyến.
Cán bộ, công chức xã có thể hỗ trợ người dân tận tình hơn khi làm thủ tục hành chính; hướng dẫn bằng ngôn ngữ dễ hiểu, thao tác cụ thể, không gây khó khăn cho người chưa quen sử dụng công nghệ.
Tổ công nghệ số cộng đồng tại thôn, buôn có thể là lực lượng gần dân nhất, trực tiếp hỗ trợ bà con trong các kỹ năng số cơ bản, nhất là người lớn tuổi, hộ gia đình khó khăn, người ít có điều kiện tiếp cận công nghệ.
Mỗi người dân cũng có thể bắt đầu bằng một việc nhỏ: theo dõi kênh thông tin chính thức của xã, không chia sẻ tin chưa kiểm chứng, hỏi cán bộ thôn/buôn khi gặp thông tin nghi ngờ, học cách bảo vệ tài khoản cá nhân và mạnh dạn nhờ hỗ trợ khi cần thực hiện thủ tục trực tuyến.
5. Chuyển đổi số bắt đầu từ những thay đổi nhỏ
Một xã chuyển đổi số không phải được tạo nên trong ngày một ngày hai. Đó là quá trình từng bước, bắt đầu từ những thay đổi nhỏ nhưng thiết thực.
Một người dân biết tra cứu thủ tục trước khi đi làm hồ sơ.
Một đoàn viên thanh niên hướng dẫn người lớn tuổi sử dụng điện thoại thông minh.
Một cán bộ xã xử lý hồ sơ đúng hạn, cập nhật tiến độ rõ ràng.
Một thôn, buôn lập nhóm thông tin chính thống để thông báo nhanh cho bà con.
Một gia đình biết cảnh giác trước các cuộc gọi lừa đảo.
Những việc nhỏ ấy khi được thực hiện thường xuyên sẽ tạo thành thói quen mới, cách làm mới và môi trường sống thuận tiện hơn cho cộng đồng.
Kết luận
Chuyển đổi số ở xã không phải là điều quá xa vời. Đó là quá trình đưa công nghệ vào công việc quản lý, phục vụ và đời sống hằng ngày để người dân được tiếp cận thông tin nhanh hơn, làm thủ tục thuận tiện hơn, giao dịch an toàn hơn và được phục vụ tốt hơn.
Mỗi cán bộ, mỗi đoàn viên, mỗi người dân đều có thể góp phần vào chuyển đổi số bằng những hành động cụ thể, thiết thực, phù hợp với điều kiện của mình.
Chuyển đổi số không bắt đầu từ những điều lớn lao, mà bắt đầu từ một thao tác nhỏ hôm nay: biết tìm đúng thông tin, biết dùng đúng công cụ, biết bảo vệ mình trên môi trường số và biết cùng nhau hỗ trợ cộng đồng.
