CHỈ 60 GIÂY KIỂM TRA – TRÁNH RỦI RO LỚN
CHẬM MỘT PHÚT ĐỂ KIỂM TRA – TRÁNH MẤT TIỀN, MẤT THÔNG TIN
Cảnh giác với tin giả, cuộc gọi lạ, đường link lạ trên môi trường số
Ngày nay, điện thoại thông minh, mạng xã hội và các ứng dụng trực tuyến đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống hằng ngày. Người dân có thể dùng điện thoại để liên lạc với người thân, theo dõi thông tin của xã, tra cứu thủ tục hành chính, thanh toán, mua bán, học tập và giải trí.
Tuy nhiên, cùng với những tiện ích đó, các hình thức lừa đảo trên mạng cũng ngày càng tinh vi hơn. Nhiều đối tượng lợi dụng sự thiếu cảnh giác của người dân để giả danh cán bộ, công an, ngân hàng, nhân viên giao hàng, nhân viên chăm sóc khách hàng hoặc người quen trên mạng xã hội nhằm chiếm đoạt tiền, lấy cắp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mã OTP hoặc giấy tờ tùy thân.
Vì vậy, mỗi người dân cần trang bị cho mình một số kỹ năng cơ bản để nhận biết tin giả, tin sai sự thật và các dấu hiệu lừa đảo trực tuyến.
1. Không phải thông tin nào trên mạng cũng đúng
Mạng xã hội giúp thông tin lan truyền rất nhanh. Chỉ cần một bài đăng, một hình ảnh, một đoạn video hoặc một tin nhắn được chia sẻ nhiều lần, rất nhiều người có thể tiếp cận trong thời gian ngắn. Nhưng thông tin lan nhanh không có nghĩa là thông tin đó chính xác.
Có những nội dung được cắt ghép, chỉnh sửa, đăng lại không đúng bối cảnh. Có những thông tin chỉ là lời đồn, chưa được cơ quan chức năng xác nhận. Cũng có những bài viết cố tình dùng tiêu đề giật gân để thu hút sự chú ý, gây hoang mang trong Nhân dân hoặc kích động bình luận, chia sẻ.
Khi gặp một thông tin lạ, nhất là thông tin liên quan đến chính sách hỗ trợ, thủ tục hành chính, an ninh trật tự, thiên tai, dịch bệnh, tiền bạc hoặc quyền lợi của người dân, bà con không nên vội tin, vội chia sẻ. Việc cần làm trước tiên là kiểm tra nguồn tin.
Người dân nên ưu tiên theo dõi thông tin từ các kênh chính thống như UBND xã, Công an xã, trưởng thôn/buôn, các đoàn thể, cơ quan báo chí chính thống hoặc thông báo trực tiếp từ cơ quan có thẩm quyền.
Cần nhớ:
Tin chưa rõ nguồn gốc thì không vội tin. Tin chưa kiểm chứng thì không vội chia sẻ.
2. Cảnh giác với các cuộc gọi tự xưng là cán bộ, công an, ngân hàng
Một trong những thủ đoạn phổ biến hiện nay là gọi điện thoại cho người dân, tự xưng là cán bộ cơ quan nhà nước, công an, tòa án, viện kiểm sát, ngân hàng, nhân viên bưu điện hoặc nhân viên kỹ thuật. Các đối tượng thường tạo tâm lý lo lắng, thúc ép người dân phải làm theo ngay.
Chúng có thể nói rằng người dân “liên quan đến vụ án”, “có khoản nợ”, “tài khoản ngân hàng bị khóa”, “căn cước công dân bị lỗi”, “hồ sơ bị sai thông tin”, “cần xác minh gấp” hoặc “cần chuyển tiền để chứng minh tài sản”. Sau đó, chúng yêu cầu người dân cung cấp thông tin cá nhân, số tài khoản, mật khẩu, mã OTP, hình ảnh căn cước công dân, hoặc tải một ứng dụng lạ về điện thoại.
Người dân cần hết sức bình tĩnh. Cơ quan nhà nước, ngân hàng hay lực lượng chức năng không yêu cầu người dân cung cấp mã OTP, mật khẩu tài khoản qua điện thoại; không yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để xác minh; không yêu cầu cài đặt ứng dụng lạ ngoài các kênh chính thống.
Khi nhận được cuộc gọi đáng nghi, bà con nên tắt máy, không làm theo hướng dẫn, không cung cấp thông tin và liên hệ lại với Công an xã, cán bộ thôn/buôn hoặc người thân để được hỗ trợ kiểm tra.
Cần nhớ:
Người thật, việc thật thì có địa chỉ, có giấy tờ, có cơ quan tiếp nhận rõ ràng. Không xử lý việc quan trọng chỉ qua một cuộc gọi lạ.
3. Tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin tài khoản
Mã OTP là mã xác thực dùng để đăng nhập, chuyển tiền hoặc xác nhận giao dịch. Mã này giống như “chìa khóa” để mở tài khoản của mỗi người. Nếu cung cấp mã OTP cho người khác, người dân có thể bị mất tiền trong tài khoản hoặc bị chiếm quyền sử dụng tài khoản trực tuyến.
Ngoài mã OTP, người dân cũng không nên cung cấp mật khẩu, mã PIN, số tài khoản ngân hàng, hình ảnh thẻ ngân hàng, hình ảnh căn cước công dân, thông tin đăng nhập mạng xã hội hoặc các thông tin cá nhân quan trọng cho người lạ qua điện thoại, tin nhắn, Zalo, Facebook.
Một số đối tượng lừa đảo còn giả danh người quen, dùng ảnh đại diện giống người thân, nhắn tin mượn tiền, nhờ chuyển khoản, nhờ nhận mã xác thực hoặc gửi đường link yêu cầu đăng nhập. Trước khi chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin, người dân cần gọi điện trực tiếp cho người đó bằng số quen thuộc để xác minh.
Cần nhớ:
Mã OTP, mật khẩu, mã PIN là thông tin riêng tư. Không cung cấp cho bất kỳ ai.
4. Không bấm vào đường link lạ, không cài ứng dụng không rõ nguồn gốc
Nhiều trường hợp người dân nhận được tin nhắn có đường link với nội dung như: nhận quà, nhận tiền hỗ trợ, cập nhật thông tin ngân hàng, nhận bưu phẩm, tra cứu vi phạm giao thông, xác minh tài khoản, nhận ưu đãi, trúng thưởng hoặc làm nhiệm vụ online để nhận tiền.
Khi bấm vào đường link lạ, người dân có thể bị dẫn đến trang web giả mạo có giao diện giống ngân hàng, dịch vụ công, mạng xã hội hoặc sàn thương mại điện tử. Nếu nhập thông tin đăng nhập, mật khẩu, mã OTP vào đó, đối tượng xấu có thể lấy cắp tài khoản.
Một số đường link còn yêu cầu tải ứng dụng về điện thoại. Sau khi cài đặt, ứng dụng có thể chiếm quyền điều khiển thiết bị, đọc tin nhắn, lấy mã OTP, xem danh bạ, hình ảnh hoặc thông tin cá nhân.
Vì vậy, người dân chỉ nên truy cập các trang chính thống, tải ứng dụng từ kho ứng dụng hợp lệ, không làm theo hướng dẫn của người lạ, không cấp quyền truy cập bất thường cho các ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Cần nhớ:
Đường link lạ có thể là cái bẫy. Ứng dụng lạ có thể lấy cắp thông tin.
5. Cẩn trọng với lời mời “nhận quà”, “nhận hỗ trợ”, “việc nhẹ lương cao”
Các đối tượng lừa đảo thường đánh vào tâm lý muốn nhận quà, nhận hỗ trợ, kiếm thêm thu nhập hoặc được giải quyết nhanh quyền lợi. Chúng có thể đưa ra những lời mời rất hấp dẫn như: trúng thưởng, nhận quà miễn phí, được hỗ trợ tiền, vay vốn nhanh, làm nhiệm vụ online có hoa hồng cao, đầu tư lợi nhuận lớn, mua hàng hoàn tiền.
Ban đầu, chúng có thể cho người dân nhận một khoản tiền nhỏ để tạo lòng tin. Sau đó, chúng yêu cầu nạp thêm tiền, chuyển khoản nhiều lần, hoặc cung cấp thông tin cá nhân để “hoàn tất thủ tục”. Khi người dân nghi ngờ hoặc muốn rút tiền, chúng sẽ tiếp tục đưa ra lý do phải đóng phí, xác minh tài khoản, nâng cấp thành viên hoặc nộp tiền bảo đảm.
Người dân cần nhớ rằng không có khoản lợi nhuận cao nào mà không có rủi ro. Không có quà tặng, hỗ trợ hay khoản vay nào lại yêu cầu người nhận phải chuyển tiền nhiều lần vào tài khoản cá nhân không rõ ràng.
Cần nhớ:
Việc gì quá dễ kiếm tiền, quá hấp dẫn, quá gấp gáp thì càng phải kiểm tra kỹ.
6. Khi nghi ngờ, hãy hỏi đúng người, đúng nơi
Khi gặp thông tin đáng nghi, người dân không nên tự xử lý một mình, cũng không nên làm theo hướng dẫn của người lạ. Cách an toàn nhất là dừng lại và kiểm tra.
Bà con có thể hỏi người thân am hiểu công nghệ, trưởng thôn/buôn, Công an xã, cán bộ xã, Tổ công nghệ số cộng đồng hoặc đoàn viên thanh niên tại địa phương. Nếu liên quan đến tài khoản ngân hàng, cần liên hệ tổng đài chính thức hoặc đến trực tiếp ngân hàng để kiểm tra.
Đối với thông tin liên quan đến chính sách, hỗ trợ, thủ tục hành chính, người dân nên kiểm tra qua kênh chính thức của UBND xã hoặc đến Trung tâm Phục vụ hành chính công xã để được hướng dẫn.
Việc chậm lại vài phút để hỏi đúng nơi có thể giúp người dân tránh được thiệt hại lớn về tiền bạc, thông tin cá nhân và uy tín của bản thân.
Cần nhớ:
Không chắc thì hỏi. Nghi ngờ thì dừng lại. Cần xác minh thì liên hệ kênh chính thức.
Kết luận
Chuyển đổi số giúp cuộc sống thuận tiện hơn, nhưng người dân cũng cần biết sử dụng công nghệ một cách an toàn. Mỗi người cần hình thành thói quen kiểm tra nguồn tin, không bấm link lạ, không cung cấp mã OTP, không chuyển tiền theo yêu cầu của người lạ và không chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng.
Bảo vệ mình trên môi trường số cũng chính là bảo vệ gia đình và cộng đồng.
Chậm một phút để kiểm tra – tránh mất tiền, mất thông tin và tránh tiếp tay cho tin giả, lừa đảo trên mạng.
